Oszustwo „cześć mamo”: dziecko pisze z nowego numeru i prosi o przelew

Jak wygląda oszustwo „na dziecko”

Wszystko zaczyna się od wiadomości z nieznanego numeru, najczęściej na WhatsApp albo zwykłym SMS-em: „Cześć mamo, to ja. Zepsuł mi się telefon i mam tymczasowy numer, zapisz go sobie”. Ton jest swobodny, bez podpisu imieniem, bo oszust nie wie, jak ma na imię Twoje dziecko. Liczy na to, że sama uzupełnisz brakujące dane: odpiszesz „Kasia, to ty?”, a on od tej chwili będzie Kasią.

Po kilku zwyczajnych wiadomościach budujących zaufanie przychodzi właściwa prośba. „Muszę dziś zapłacić fakturę, a na nowym telefonie nie mam jeszcze dostępu do banku. Zrobisz za mnie przelew? Oddam jutro.” Kwoty zwykle mieszczą się między kilkaset a kilka tysięcy złotych: dość dużo, by atak się opłacał, i dość mało, by rodzic nie dzwonił do banku. Zamiast przelewu bywa też prośba o kod BLIK, który „wystarczy podyktować”.

Dlaczego to działa

Atak celuje w emocje, nie w technologię. Rodzic dostaje wiadomość od „dziecka w potrzebie” i chce pomóc szybko, a oszust tę presję podkręca: pisze, że sprawa jest pilna, że za chwilę minie termin, że nie może rozmawiać. Prośba o dyskrecję albo pośpiech to stały element scenariusza, bo jedna spokojna rozmowa telefoniczna cały atak natychmiast demaskuje.

Charakterystyczna jest wymówka od rozmowy głosowej: „mikrofon mi nie działa”, „jestem na spotkaniu”, „mogę tylko pisać”. Prawdziwy powód jest oczywisty: obcy głos w słuchawce zdradziłby oszusta od pierwszego słowa. Coraz częściej przestępcy potrafią zresztą i ten problem obejść, klonując głos z próbek w sieci, dlatego nawet głosówka brzmiąca znajomo nie jest stuprocentowym dowodem.

Ten sam mechanizm w wersji telefonicznej, wymierzonej głównie w seniorów, opisujemy w poradniku o oszustwie na wnuczka i na policjanta. Wariant „cześć mamo” jest młodszy i masowy: wiadomości rozsyłane są hurtowo do tysięcy numerów, a oszust czeka, kto odpisze.

Sygnały, że piszesz z oszustem

• Wiadomość przychodzi z nieznanego numeru i zaczyna się od „mamo” lub „tato” bez imienia.
• „Dziecko” nie może rozmawiać głosowo, tylko pisać, a każda propozycja telefonu jest zbywana.
• Szybko pojawia się prośba o pieniądze: przelew na obce konto, kod BLIK, czasem zdjęcie karty.
• Numer konta do przelewu nie należy do dziecka, bo „to konto kolegi, tak będzie szybciej”.
• W tle jest presja czasu: faktura na dziś, ostatnia godzina, wyłączą mu telefon.

Jeden nawyk, który rozbraja atak

Zadzwoń na stary numer dziecka. Awaria telefonu, zalanie czy kradzież nie kasują numeru: karta SIM działa dalej albo daje się przenieść do nowego aparatu w kilka godzin. Jeśli dziecko odbierze stary numer, sprawa jest zamknięta. Jeśli nie odbiera, napisz do niego innym kanałem, na przykład przez komunikator, z którego korzystaliście dotąd, albo zapytaj kogoś z rodziny, kto ma z nim kontakt.

Dobrym zabezpieczeniem na przyszłość jest rodzinne hasło bezpieczeństwa: proste pytanie, na które odpowiedź zna tylko wasza rodzina. W razie wątpliwości prosisz o nie w rozmowie i żaden scenariusz oszustwa tego nie przetrwa. Umów się na nie przy okazji rozmowy o tym artykule, zajmie to minutę.

Wysłałeś pieniądze? Działaj natychmiast

1. 1Zadzwoń do swojego banku i zgłoś oszustwo. Poproś o próbę wstrzymania lub cofnięcia przelewu, liczy się każda minuta.
2. 2Zgłoś sprawę na policję: podszywanie się i wyłudzenie to oszustwo z art. 286 kodeksu karnego. Potwierdzenie zgłoszenia dołączysz do reklamacji w banku.
3. 3Prześlij podejrzaną wiadomość SMS na bezpłatny numer 8080 (CERT Polska) i zgłoś numer w naszej wyszukiwarce, żeby ostrzec innych. Pełną listę instytucji znajdziesz w poradniku o tym, gdzie zgłosić oszustwo telefoniczne.
4. 4O odzyskiwanie środków walcz reklamacją w banku i zgłoszeniem na policję. Krok po kroku opisujemy to w tekście o odzyskiwaniu pieniędzy po oszustwie.