Najpierw zabezpiecz siebie, jeśli straciłeś dane lub pieniądze
Zanim cokolwiek zgłosisz, ogranicz szkody, zwłaszcza jeśli podałeś dane karty, hasła albo kod BLIK. Kolejność ma znaczenie:
- Zadzwoń na infolinię banku, zastrzeż kartę i zablokuj dostęp do bankowości.
- Zmień hasła z innego, zaufanego urządzenia, zaczynając od skrzynki e-mail i banku.
- Rozważ zastrzeżenie numeru PESEL (w aplikacji mObywatel lub w banku), by nikt nie wziął na Ciebie kredytu.
- Zabezpiecz dowody: zrzuty ekranu, numery, daty i godziny, treści SMS-ów i wiadomości.
Jeśli chodziło o kod BLIK lub telefon „z banku”, zajrzyj do poradników o oszustwie na BLIK i spoofingu.
Podejrzany SMS lub link: zgłoś do CERT Polska
CERT Polska to krajowy zespół reagowania na incydenty komputerowe. Zgłoszenie zajmuje chwilę i realnie pomaga, bo niebezpieczne strony trafiają na listę ostrzeżeń, którą blokują operatorzy:
- Podejrzany SMS przekaż (przeposłij) na bezpłatny numer 8080.
- Fałszywą stronę wyłudzającą dane albo inny incydent zgłoś przez formularz na stronie incydent.cert.pl.
Więcej o tym, jak rozpoznać groźne wiadomości, znajdziesz w poradniku o fałszywych SMS-ach (smishing).
Oszustwo i wyłudzenie pieniędzy: policja i prokuratura
Jeśli doszło do wyłudzenia pieniędzy lub danych (albo do próby), złóż zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policji lub w prokuraturze. Cyberprzestępstwo zgłosisz też przez e-usługę policji. Oszustwo opisuje art. 286 Kodeksu karnego, a uporczywe nękanie art. 190a. Zabierz ze sobą zebrane wcześniej dowody. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia dzwoń pod numery alarmowe.
Nie zniechęcaj się niską kwotą. Zgłoszenia pozwalają organom łączyć pojedyncze sprawy w większe postępowania przeciwko tej samej grupie.
Natrętny telemarketing i marketing bez zgody: UODO i UOKiK
Telefon handlowy bez Twojej zgody narusza prawo. Masz dwie ścieżki:
- Skargę na przetwarzanie danych w celach marketingowych bez podstawy złóż do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO).
- Nieuczciwe praktyki rynkowe, czyli wprowadzanie w błąd czy agresywną sprzedaż, zgłoś do UOKiK.
Najpierw jednak zażądaj od firmy usunięcia danych i wskazania, skąd ma Twój numer. Jak działają zgody i Twoje prawa, tłumaczymy w poradniku o RODO i telemarketingu.
Nadużycia numeracji i spoofing: UKE oraz operator
Fałszowanie prezentacji numeru (spoofing) i inne nadużycia numeracji to obszar nadzoru Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE). Nadużycie warto zgłosić również swojemu operatorowi, bo operatorzy wdrażają mechanizmy ograniczające podszywanie się pod cudze numery i mogą zablokować ruch z nadużyciami.
Pomóż innym: oznacz numer w SprawdzamNumer
Zgłoszenie do instytucji działa formalnie, ale innych użytkowników możesz ostrzec od ręki. Wpisz numer w wyszukiwarkę, dodaj ocenę i krótki komentarz: kto dzwonił i w jakim celu. Dzięki temu kolejna osoba, która sprawdzi ten numer, od razu zobaczy ostrzeżenie. To uzupełnienie oficjalnych zgłoszeń, a nie ich zamiennik.
Najczęściej zadawane pytania
Jak zgłosić podejrzany SMS?
Przekaż go na bezpłatny numer 8080, obsługiwany przez CERT Polska. Zgłoszenie pomaga zablokować niebezpieczne strony, do których prowadzą linki w takich wiadomościach.
Gdzie zgłosić numer telefonu oszusta?
Podejrzane połączenie zgłoś do CERT Polska (formularz na incydent.cert.pl lub SMS na 8080 przy wiadomościach), a przy próbie wyłudzenia pieniędzy złóż zawiadomienie na policji. Warto też ocenić numer w wyszukiwarce SprawdzamNumer, żeby ostrzec kolejnych odbiorców połączeń z tego numeru.
Gdzie zgłosić telemarketing bez mojej zgody?
Czy warto zgłaszać oszustwo, gdy kwota jest niewielka?
Tak. Nawet drobne zgłoszenia pomagają organom ścigania łączyć sprawy w jedno postępowanie i ustalać sprawców działających na masową skalę.
Co zrobić, gdy podałem dane karty lub kod BLIK?
Działaj natychmiast: zadzwoń na infolinię banku, zastrzeż kartę i zablokuj bankowość, zmień hasła z czystego urządzenia, a potem zgłoś sprawę policji i prześlij podejrzaną wiadomość do CERT Polska na numer 8080.
Czy SprawdzamNumer zgłasza numery na policję?
Nie. Jesteśmy społecznościową bazą ocen numerów, a nie organem ścigania. Twoja ocena ostrzega innych użytkowników, natomiast formalne zawiadomienie złóż w instytucjach wymienionych w tym artykule.
