Skąd te telefony: tak działa automat
Za większością uciążliwych połączeń nie stoi człowiek wybierający numer po numerze, tylko oprogramowanie. Call center wgrywa do systemu bazę numerów, a dialer predyktywny dzwoni do kilkudziesięciu osób jednocześnie i na bieżąco liczy, kiedy któryś z konsultantów skończy poprzednią rozmowę. Algorytm celowo wybiera więcej numerów, niż jest wolnych ludzi po drugiej stronie, bo zakłada, że część osób i tak nie odbierze.
Drugi wariant to bot głosowy, który po odebraniu odtwarza nagranie albo prowadzi prostą rozmowę na podstawie skryptu: zaprasza na „bezpłatny audyt energetyczny”, informuje o „wygranej” albo udaje ankietę. Dopiero gdy odpowiesz na kilka pytań, przełącza Cię do żywego sprzedawcy. Jedno stanowisko z takim systemem potrafi w ciągu dnia „obdzwonić” tysiące numerów, dlatego te same kampanie wracają falami.
Cisza po odebraniu to też bot
Jeśli po Twoim „halo” przez kilka sekund nic się nie dzieje, a potem połączenie się urywa, najpewniej trafiłeś na dialer, któremu zabrakło wolnego konsultanta. System dodzwonił się do większej liczby osób, niż mógł obsłużyć, i po prostu rozłączył nadwyżkę. Ten mechanizm opisujemy szczegółowo w poradniku o głuchych telefonach. Taka cisza bywa też sondowaniem, czy numer jest aktywny: odebrane połączenie oznacza dla spamera, że warto dzwonić ponownie.
Czy automatyczny telemarketing jest legalny?
Co do zasady nie, jeśli nie wyraziłeś na niego zgody. Artykuł 398 Prawa komunikacji elektronicznej zakazuje używania automatycznych systemów wywołujących i telefonów do marketingu bezpośredniego bez uprzedniej zgody odbiorcy. Zgoda musi być dobrowolna i konkretna, a firma powinna umieć wykazać, kiedy i gdzie jej udzieliłeś. Ogólny zapis w regulaminie sklepu internetowego sprzed lat nie spełnia tych warunków.
Za łamanie zakazu Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej może nałożyć karę do 3 procent przychodu firmy z poprzedniego roku, a w określonych przypadkach nawet do miliona złotych. Kary za nielegalny telemarketing wymierzają też UOKiK i Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, więc zgłaszanie takich telefonów ma sens.
Skąd bot ma Twój numer
Bazy numerów pochodzą z trzech głównych źródeł: ze zgód marketingowych rozsianych po formularzach i konkursach, z handlu danymi między firmami oraz z wycieków. Zdarza się też dzwonienie „na ślepo” po kolejnych numerach z puli. Jak dokładnie krąży Twój numer, opisujemy w tekstach o tym, skąd telemarketer ma Twój numer i co zrobić po wycieku danych.
Jak się bronić przed botami
- 1Nie wdawaj się w rozmowę i nie odpowiadaj na pytania automatu, bo każda reakcja oznacza dla systemu aktywny numer.
- 2Nie podawaj żadnych danych i nie potwierdzaj, jak się nazywasz.
- 3Zablokuj numer po pierwszym spamerskim połączeniu.
- 4Wycofaj zgody marketingowe u firm, które faktycznie mają Twoje dane.
- 5Zgłoś numer w naszej wyszukiwarce i ostrzeż innych, a przy nękaniu skorzystaj z instrukcji, gdzie zgłosić spam i oszustwa.
Zanim oddzwonisz na nieznany numer, sprawdź, kto dzwonił. Przy numerach wykorzystywanych przez automaty niemal zawsze znajdziesz już komentarze innych użytkowników.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mówienie „tak” do bota jest niebezpieczne?
Ryzyko bywa przesadzane: samo nagranie słowa „tak” nie wystarczy do zawarcia umowy, bo firma musi wykazać całą treść oświadczenia. Ostrożność jednak nie zaszkodzi, zwłaszcza że oszuści potrafią dziś klonować głos. Na pytania automatu najlepiej w ogóle nie odpowiadać.
Czy bot może dzwonić ze zwykłego polskiego numeru komórkowego?
Tak. Call center korzystają z całych pul numerów komórkowych i numerów VoIP, a oszuści dodatkowo podszywają się pod cudze numery przez spoofing. Wygląd numeru nie mówi nic o tym, kto naprawdę dzwoni.
Dlaczego po zablokowaniu numeru bot dzwoni z innego?
Bo kampanie telemarketingowe używają rotacji numerów: system automatycznie zmienia numer prezentowany na wyświetlaczu, gdy poprzedni zaczyna być masowo odrzucany. Dlatego oprócz blokowania warto wycofać zgody u źródła i zgłaszać połączenia.
Gdzie zgłosić nielegalny telemarketing?
Skargę na automatyczne połączenia bez zgody przyjmuje Urząd Komunikacji Elektronicznej, a praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów UOKiK. Numery spamerów możesz też oznaczyć w naszej wyszukiwarce, żeby ostrzec kolejne osoby.
