„Ten dług jest sprzed dziesięciu lat, przecież się przedawnił”. To zdanie pada w co drugiej rozmowie z windykacją, ale rzadko idzie za nim wiedza, co przedawnienie naprawdę zmienia. Wyjaśniamy terminy, sposób liczenia i pułapki, przez które stary dług potrafi odżyć na kolejne lata.
Po ilu latach przedawnia się dług
Podstawowe terminy z Kodeksu cywilnego (art. 118) są dwa:
- 3 lata dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz świadczeń okresowych. Tu mieszczą się rachunki za telefon i internet, kredyty i pożyczki, faktury za prąd i gaz czy czynsz.
- 6 lat dla pozostałych roszczeń oraz dla długów stwierdzonych prawomocnym wyrokiem lub nakazem zapłaty.
Ważny szczegół techniczny: jeśli termin przedawnienia wynosi co najmniej dwa lata, upływa z końcem roku kalendarzowego. Rachunek za telefon z terminem płatności w marcu 2023 r. przedawnia się więc nie w marcu 2026 r., a 31 grudnia 2026 r.
Przedawniony nie znaczy umorzony
Przedawnienie nie kasuje długu. Zobowiązanie nadal istnieje (prawnicy mówią o zobowiązaniu naturalnym), dlatego windykacja ma prawo dzwonić i proponować spłatę, a jeśli dobrowolnie zapłacisz, nie odzyskasz pieniędzy. Zmienia się co innego: możliwość przymusowego dochodzenia. Od 2018 r. w sprawach przeciwko konsumentom sąd bada przedawnienie z urzędu i oddala spóźnione pozwy nawet bez Twojego wniosku.
W praktyce oznacza to prostą asymetrię: firma może prosić o spłatę przedawnionego długu, ale nie może jej skutecznie wymusić przed sądem ani przez komornika.
Pułapka: uznanie długu przerywa bieg przedawnienia
Tu dochodzimy do powodu, dla którego windykacja tak chętnie proponuje „symboliczną wpłatę” albo „korzystną ugodę”. Uznanie długu przerywa bieg przedawnienia, a po przerwaniu termin biegnie od początku. Uznaniem może być:
- podpisanie ugody lub porozumienia o ratach,
- prośba o rozłożenie na raty albo umorzenie części odsetek,
- częściowa wpłata, nawet drobna.
Bieg przedawnienia przerywa też złożenie pozwu przez wierzyciela lub wszczęcie mediacji. Dlatego zanim podpiszesz cokolwiek w sprawie zobowiązania sprzed lat, ustal najpierw, czy nie jest przedawnione. Przy świeżych, realnych długach ugoda bywa rozsądna, o czym piszemy w poradniku o telefonach z firm windykacyjnych.
Jak sprawdzić swoją sytuację krok po kroku
Po pierwsze, poproś windykację o dokumenty: umowę, wyciąg z ksiąg albo zawiadomienie o cesji z datami. Po drugie, policz termin według zasad wyżej i ustal, czy w sprawie nie zapadł wyrok lub nakaz zapłaty, bo to wydłuża termin do 6 lat. Po trzecie, pobierz bezpłatny raport o sobie z biur informacji gospodarczej; przepisy zabraniają zgłaszania tam przedawnionych roszczeń wobec konsumentów, więc taki wpis możesz skutecznie zaskarżyć sprzeciwem.
Jeśli dług jest przedawniony, odpowiedz wierzycielowi pisemnie: podnosisz zarzut przedawnienia i wnosisz o zaprzestanie kontaktów. Uporczywe telefony mimo takiego pisma oceniamy w tekście o granicach windykacji i nękaniu. A gdy zobowiązanie w ogóle nie jest Twoje, działaj według planu z artykułu windykacja dzwoni o nie mój dług.
Najczęściej zadawane pytania
Czy windykacja łamie prawo, dzwoniąc o przedawniony dług?
Sama propozycja dobrowolnej spłaty jest legalna, bo przedawniony dług nadal istnieje. Granicą jest rzetelność: firma nie może wprowadzać w błąd, że „sprawa trafi do komornika”, skoro droga sądowa jest zamknięta, ani nękać Cię dziesiątkami połączeń.
Czy drobna wpłata naprawdę może odnowić stary dług?
Tak, wpłata może zostać potraktowana jako uznanie długu, a uznanie przerywa bieg przedawnienia. To najczęstsza pułapka w rozmowach o starych zobowiązaniach. Nie wpłacaj „na znak dobrej woli”, zanim nie ustalisz statusu sprawy.
Skąd mam wiedzieć, czy w mojej sprawie zapadł wyrok?
Sygnaturę i nazwę sądu znajdziesz w pismach od wierzyciela lub komornika; możesz też zapytać windykację wprost o tytuł wykonawczy. Jeśli nakaz zapłaty doręczono na nieaktualny adres, skonsultuj z prawnikiem możliwość przywrócenia terminu na sprzeciw.
Czy przedawniony dług może widnieć w KRD lub innym BIG?
Nie powinien. Wobec konsumentów obowiązuje zakaz przekazywania do biur informacji gospodarczej informacji o przedawnionych zobowiązaniach. Jeśli taki wpis znajdziesz w raporcie o sobie, złóż sprzeciw w biurze i zażądaj od wierzyciela usunięcia wpisu.
Kiedy przedawnia się dług w firmie windykacyjnej?
Sprzedaż długu firmie windykacyjnej nie wydłuża ani nie resetuje terminu przedawnienia. Nowy wierzyciel przejmuje dług w takim stanie, w jakim był: z tym samym terminem liczonym od pierwotnej wymagalności. Cesja nie przerywa biegu przedawnienia; robi to dopiero np. pozew albo Twoje uznanie długu.
Po ilu latach przedawnia się dług u komornika?
Dług stwierdzony wyrokiem lub nakazem zapłaty przedawnia się po 6 latach, ale każde wszczęcie egzekucji komorniczej przerywa ten bieg i po umorzeniu egzekucji 6 lat liczy się od nowa. W praktyce wierzyciel może więc wracać z egzekucją wielokrotnie, dopóki robi to przed upływem kolejnych terminów.
